Zmiana polityki prywatności

Drogi Użytkowniku,

Chcielibyśmy poinformować, że zaktualizowaliśmy naszą Politykę prywatności. W dokumencie tym wyjaśniamy w sposób przejrzysty i bezpośredni jakie informacje zbieramy i dlaczego to robimy.

Nowe zapisy w Polityce prywatności wynikają z konieczności dostosowania naszych działań oraz dokumentacji do nowych wymagań europejskiego Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO), które będzie stosowane od 25 maja 2018 r.

Informujemy jednocześnie, że nie zmieniamy niczego w aktualnych ustawieniach ani sposobie przetwarzania danych. Ulepszamy natomiast opis naszych procedur i dokładniej wyjaśniamy, jak przetwarzamy Twoje dane osobowe oraz jakie prawa przysługują naszym użytkownikom.

Zapraszamy Cię do zapoznania się ze zmienioną Polityką prywatności.

Close GDPR info

Extra Świecie

Imieniny obchodzą:

Anita, Eliza, Jacek
  • całkowite zachmurzenie
    Dzisiaj:
    24°C / 20°C
  • słabe opady deszczu
    Jutro:
    23°C / 17°C
  • słabe opady deszczu
    Pojutrze:
    23°C / 16°C

Krew pod koszarami. Pochód świecian zatrzymały dopiero karabiny maszynowe

Józef Szydłowski
23 kwietnia, 09:44
To mało znany epizod z historii Świecia. Niedawno minęło sto lat od krwawych zajść pod miejscowymi koszarami, w których zginęła ludność cywilna.
Niemieccy żołnierze w drodze do koszar w Świeciu
Fot. archiwum

Świecie ze swoimi zbudowanymi na początku XX wieku koszarami i dwoma pobliskimi kompleksami inżynieryjnymi, służącymi do rozmieszczenia baterii artyleryjskich (w Morsku i Topolnie), które osłaniały skrzydła przeprawy wiślanej, stało się w przededniu I wojny światowej częścią większego i bardzo rozwiniętego pasa umocnień Twierdzy Chełmno.

W zamyśle niemieckiego Sztabu Generalnego twierdza ta wraz z Twierdzą Grudziądz i Twierdzą Toruń miała zatrzymać spodziewaną ofensywę wojsk rosyjskich. Przebieg działań wojennych w Prusach Wschodnich, rozbicie armii carskiej i ofensywa niemiecka w głąb Rosji na początku I wojny światowej, odsunęła takie zagrożenie.

Prusacy zbudowali garnizon w Świeciu w latach 1913-1914

Twierdze straciły na znaczeniu w roku 1918, kiedy w przegrywającej wojnę Rzeszy Niemieckiej ruszyła fala buntów żołnierskich, mogących doprowadzić do rewolucji komunistycznej. W tym czasie na wschodzie, po zawarciu rozejmu z Sowietami, trwały na pozycjach potężne, karne, niezdemoralizowane klęskami jednostki niemieckie, które zamierzano przerzucić do Niemiec w celu zdławienia wojskowych rozruchów. Szlak ich przerzutu prowadził z Prus Wschodnich przez Pomorze i Poznańskie do Rzeszy.

Wojacy w akcji

Tereny te, najeżone umocnieniami, stanowiły też doskonałą zaporę przed ewentualnym atakiem ze strony bolszewickiej Rosji. Dlatego władze niemieckie robiły wszystko, aby ich nie oddawać. To spowodowało, że tylko na ziemiach centralnej Polski i dawnej Galicji w zaborze austriackim mogły od listopada 1918 roku powstawać zręby niepodległego państwa polskiego.

Nie znaczy to jednak, że takich prób nie podejmowano również u nas. Świecie w roku 1918 i 1919 stało się areną ważnych, ale i tragicznych wydarzeń, mających na celu wyzwolenie spod pruskiego panowania.

Jako pierwsi zaczęli działać zdemobilizowani żołnierze z armii niemieckiej, mieszkańcy naszego miasta i regionu. Pod wodzą konspiratorów z Organizacji Wojskowej Pomorza (OWP) zaczęli tworzyć tzw. Towarzystwa Wojaków. Organizowano przemyt ludzi do polskiego wojska i ochotników do walki w powstaniu wielkopolskim.

Niemcy za wszelką cenę starali się spacyfikować polską organizację. W lutym 1919 r. w karczmie Franciszka Wyrwickiego w Przechowie Grenzschutz (niemiecka ochotnicza organizacja paramilitarna), dokonał aresztowania właściciela i ppor. Rosińskiego. Wywieziono ich do Grudziądza gdzie stanęli przed sądem za zdradę stanu. Zatrzymano również kilku innych działaczy.

Strzały pod koszarami

Nie powstrzymało to rozwoju konspiracji OWP i mimo represji i napadów niemieckich bojówek na członków organizacji, do końca 1919 r. uformował się liczący 3409 żołnierzy oddział wojskowy pod dowództwem ppor. Juliana Rosińskiego. Jego adiutantem był sierżant Antoni Chruściński, a dowódcami batalionów podporucznicy Józef Kuberski i Teodor Przewoski oraz chorąży Józef Pokorski.

Inna organizacja patriotyczna, „Sokół”, zorganizowała w lutym 1919 r. loterię fantowa ku czci Jana Kilińskiego. Mieszkaniec Świecia, Bolesław Nelke, wylosował portret bohaterskiego szewca, który żołnierze Grenzschutzu próbowali skonfiskować. Doszło wskutek tego do ulicznych zamieszek, na które Niemcy odpowiedzieli wojskowymi represjami.

Ulica Technaustrasse, obecnie Klasztorna, rok 1913 

Dalsza eskalacja nastąpiła 22 lutego 1919 roku, kiedy tłum polskich mieszkańców Świecia ruszył pod koszary, aby uwolnić zatrzymanego przez Grenzschutz członka niepodległościowej organizacji.

Niemieccy żołnierze otworzyli ogień do zgromadzonych cywili z karabinów maszynowych ustawionych w oknach budynków. Zginął wtedy 57-letni Ludwik Weiner i 11-letnia Agnieszka Grabowska. Szczególnie śmierć dziecka, przypadkowego uczestnika zajść, wzburzyła świecian, co doprowadziło do kolejnych rozruchów.

Stan oblężenia i wyzwolenie

W efekcie wojskowe władze niemieckie wprowadziły na terenie miasta stan oblężenia, który trwał z przerwami do końca 1919 roku. Wzmogła się aktywność niemieckich bojówek nacjonalistycznych, których członkowie planowali nawet zamordowanie proboszcza świeckiej parafii księdza Konitzera.

Pod koniec tego roku na skutek umów między rządem polskim a Niemcami w powiecie świeckim mogła zacząć urzędować Tymczasowa Rada Państwowa, zastępująca sejmik i Radę Powiatową. Jej delegatem był Stanisław Wojnowski, ziemianin z Kończyc, znany działacz patriotyczny i gospodarczy, który 24 stycznia 1920 roku został powołany na pierwszego polskiego starostę  powiatu świeckiego.

Jeszcze przed świtem 25 stycznia 1920 roku, zgodnie z zawartymi umowami, ostatni żołnierze niemieccy wycofali się ze Świecia. Rano biciem w dzwony kościelne zaczęto ogłaszać wkroczenie do Świecia oddziałów Błękitnej Armii generała Józefa Hallera.

redakcjaatextraswiecie [dot] pl

Komentarze (2)

Czy w ostatnim akapicie jest prawidłowy rok? Czy ma być 25 stycznia 1925r. czy powinno być 25 stycznia 1920r.?

Odpowiedzi: 1

Oczywiście 1920, błąd literówki, zdarza się :)

Odpowiedzi: 0

Dodaj komentarz

Filtrowany HTML

  • Znaki końca linii i akapitu dodawane są automatycznie.
  • Adresy internetowe są automatycznie zamieniane w odnośniki, które można kliknąć.
  • Filtered words will be replaced with the filtered version of the word.
  • Dozwolone znaczniki HTML: <a> <blockquote> <br> <cite> <code> <dd> <div> <dl> <dt> <em> <li> <ol> <p> <span> <strong> <ul>
    Allowed Style properties: text-align, text-decoration

Czysty tekst

  • Znaczniki HTML niedozwolone.
  • Filtered words will be replaced with the filtered version of the word.
  • Adresy internetowe są automatycznie zamieniane w odnośniki, które można kliknąć.
  • Znaki końca linii i akapitu dodawane są automatycznie.
CAPTCHA
To pytanie sprawdza czy jesteś człowiekiem i zapobiega wysyłaniu spamu.
Redakcja portalu extraswiecie.pl nie odpowiada za treści zamieszczanych przez czytelników komentarzy, zastrzegając sobie jednocześnie prawo do ich moderowania oraz kasowania w przypadkach ewidentnego naruszania prawa lub dobrych obyczajów. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyliście opinię, która łamie prawo lub dobry obyczaj, powiadomcie nas: redakcja@extraswiecie.pl lub użyjcie przycisku Zgłoś komentarz