Kiedy w lutym 1945 r. do Lipinek (gmina Warlubie) wkroczyła Armia Czerwona, mieszkańcy wierzyli, że wraz z zakończeniem krwawej niemieckiej okupacji nadejdzie czas spokoju. Nadzieje te szybko okazały się przedwczesne.
Już kilka dni później NKWD rozpoczęło aresztowania osób związanych z Armią Krajową. Zatrzymano kilkudziesięciu mieszkańców, w tym byłych partyzantów i członków ich rodzin. Część z nich została wywieziona w głąb Związku Sowieckiego i nigdy nie wróciła do domu.
W kolejnych miesiącach w Lipinkach umacniała się nowa, komunistyczna władza. Jednym z jej celów było rozbicie lokalnych struktur niepodległościowego podziemia.
2 czerwca 1946 r. do Lipinek przybyła grupa operacyjna Urzędu Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej dowodzona przez podporucznika Zdzisława Wizora. Funkcjonariusze zamierzali zatrzymać osoby podejrzewane o współpracę z antykomunistycznym podziemiem.
Wśród pięciu aresztowanych osób znaleźli się m.in. proboszcz ksiądz Sylwester Kończal oraz 24-letni leśniczy z Kuźnicy w gminie Warlubie Jan Sikorski "Wilk" – były dowódca oddziału Armii Krajowej działającego w powiecie świeckim i jedna z najbardziej znanych postaci lokalnej konspiracji (jego rodzice prowadzili gospodarstwo w Twardej Górze koło Nowego).
Wieczorem 3 czerwca konwój z zatrzymanymi opuścił Lipinki i wyruszył w kierunku Osia. Wkrótce potem z kościelnej wieży rozległ się dźwięk dzwonu, który – jak później ustalono – był sygnałem dla ukrywających się w pobliżu partyzantów z oddziału Władysława Chelińskiego "Małego".
Na skraju wsi doszło do gwałtownej wymiany ognia. Partyzanci chcieli odbić więźniów. W trakcie starcia zginęło pięciu funkcjonariuszy UB i MO, w tym dowódca grupy Zdzisław Wizor. Niestety, śmierć poniósł również Jan Sikorski. Według relacji świadków i późniejszych ustaleń, "Wilk" został śmiertelnie postrzelony podczas próby ucieczki z samochodu przewożącego zatrzymanych. Pozostałym aresztowanym osobom udało się zbiec.
Po potyczce komunistyczne służby przeprowadziły w Lipinkach szeroko zakrojoną akcję represyjną. Do wsi przybyli funkcjonariusze ze Świecia, Chełmna i Bydgoszczy. Przeszukiwano domy, odnajdując broń i amunicję, a część mieszkańców ponownie trafiła do aresztów.
Ks. Sylwester Kończal został oskarżony o pomoc partyzantom i nielegalne posiadanie broni. Sąd skazał go na pięć lat więzienia. Wolność odzyskał dopiero po ogłoszeniu amnestii w 1947 r. Represje dotknęły także rodzinę Jana Sikorskiego. Zatrzymano i więziono jego najbliższych krewnych. Pogrzeb "Wilka", który odbył się 8 czerwca 1946 r. w Nowem, zgromadził tłumy mieszkańców regionu.
Przez dziesięciolecia wydarzenia z czerwca 1946 r. pozostawały na marginesie oficjalnej historii. Dopiero po przemianach ustrojowych zaczęto szerzej przypominać losy Jana Sikorskiego i mieszkańców Lipinek związanych z niepodległościowym podziemiem.
W sobotę 13 czerwca w Lipinkach odbędą się obchody 80. rocznicy potyczki, których centralnym punktem będzie Bieg Pamięci Niezłomnych w celu upamiętnienia żołnierzy podziemia niepodległościowego i popularyzacji historii najnowszej Polski. Link do zapisów na bieg tutaj.
- 12.00 – msza w kościele parafialnym w Lipinkach.
- 13.30 – start Biegu Pamięci Niezłomnych na dystansach 5 i 10 km (udział bezpłatny, limit 150 osób).
- 13.30–16.00 – rodzinny piknik edukacyjny z grami, konkursami, stoiskami historycznymi, atrakcjami sportowymi i strefą gastronomiczną.
- 15.00–15.45 – koncert oraz wręczenie nagród dla zwycięzców biegu i konkursów.
- 16.00–17.00 – główne uroczystości rocznicowe przy pomniku: apel pamięci, składanie kwiatów i rekonstrukcja historyczna.
- 19.00–20.00 – ognisko integracyjne na boisku szkolnym.
Dodatkowe atrakcje:
- konkurs fotograficzno-historyczny "Oś czasu" z archiwalnymi zdjęciami IPN, w tym dotyczącymi Lipinek,
- mobilna gra terenowa prowadząca trasami związanymi z wydarzeniami sprzed 80 lat,
- zajęcia dla dzieci "Wojenna historia Misia Wojtka",
- strefa historii w VR z wirtualnymi spacerami i edukacyjnymi grami historycznymi.
Organizatorami są Instytut Pamięci Narodowej, Gmina Warlubie oraz Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Turystyki w Warlubiu, a współorganizatorami m.in. sołectwo i szkoła w Lipinkach i OSP z gminy Warlubie. Patronat nad obchodami objęła Kancelaria Prezydenta RP.
