Connect with us

Czego szukasz?

Reklama
Reklama

Historia

Bohaterowie i zbrodniarze. Tak zmieniały się nazwy ulic Świecia i miasto. Zobacz zdjęcia sprzed lat

Nazwy ulic każdego miasta wiążą się nierozerwalnie z jego historią, rozwojem lub… upadkiem. W Świeciu zmieniano je wielokrotnie. Wpływ na to miało wiele czynników.

Udostępnij
Duży Rynek w Świeciu ponad sto lat temu w czasie zaboru pruskiego

Przedstawiamy jedynie w zarysie zmiany w nazewnictwie ulic i placów. Kompleksowe ujęcie tego tematu wymagałoby osobnej, całkiem obszernej publikacji.

Z zachowanych planów Świecia z 1810 r., położonego wtedy między Wisłą a Wdą, wynika, że mieszkańcy przechadzali się ulicami o nazwach: Kościelna, Mostowa, Chełmińska, Pańska, Blankowa czy Urzędnicza.

W drugiej połowie XIX w., w czasach zaboru pruskiego, po serii katastrofalnych powodzi, które wyrządziły mieszkańcom olbrzymie straty, Świecie zaczęto przenosić na lewy brzeg Wdy.

Reklama
Reklama
Świecie w XIX w., kiedy miasto leżało jeszcze między Wisłą a Wdą

Nowe Miasto, jak je wówczas nazywano, zaprojektował niemiecki architekt Luchterhandt. Rynek główny nazwano Dużym Rynkiem. Nazwa przetrwała do dziś, chociaż w XX w. była parę razy zmieniana.

Jak wspomnieliśmy, były to czasy zaboru pruskiego, więc wszystkie ulice w oficjalnym nazewnictwie funkcjonowały w języku niemieckim. W artykule zrezygnowaliśmy z podawania ich odpowiedników w tym języku, aby tekst był bardziej przejrzysty (wyjątek stanowią te ulice, których późniejsza polska nazwa różniła się od pierwotnej niemieckiej).

Mniejszy rynek, położony obok poczty głównej, nazwany został placem Horna, a następnie Małym Rynkiem. Przez jakiś czas był to plac Świerczewskiego (generał Armii Czerwonej i Ludowego Wojska Polskiego).

Reklama
Reklama

Na przełomie XIX i XX w. niektóre ulice zmieniały nazwy. Z tamtych czasów przetrwały m.in. ulice Pocztowa, Średnia, Browarowa, Młyńska i Ogrodowa. Ulica Polna nazywała się kiedyś Polowa. Dawna ulica Fryderyka otrzymała nazwę Mickiewicza.

Po powrocie Świecia do Polski, główny plac miasta był Dużym Rynkiem do 1937 r., kiedy przemianowano go na plac Pierackiego (minister zabity przez ukraińskiego nacjonalistę). W czasie II wojny światowej nazwę zmieniono na plac Adolfa Hitlera, a po wojnie na plac 1 Maja.

Ulica św. Wincentego nazywała się kiedyś Jakubowa. W czasach PRL-u przemianowano ją na Ludwika Waryńskiego. Ulica św. Wojciecha z kolei nosiła wtedy imię Mariana Buczka.

Reklama
Reklama

Ulica Krasickiego nazywała się wcześniej Lipowa, a następnie Wilsona. W centrum miasta znajdowała się ulica Szeroka, od 1937 r. nazwana ulicą Piłsudskiego, w latach 1939-45 Alberta Forstera (gauleiter Gdańska, a później namiestnik okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie), a po 1945 r. - 10 Lutego.

Ulica Klasztorna, nazywała się najpierw Technau, od 1920 do 1939 r. Klasztorna, a w latach niemieckiej okupacji Hermanna Göringa, marszałka Trzeciej Rzeszy. Po II wojnie światowej wrócono do nazwy ul. Klasztorna.

Z czasów dwudziestolecia międzywojennego wywodzą się nazwy ulic: Sądowa, Parowa, Kopernika, Batorego, Szkolna, Gimnazjalna, Nadbrzeżna, Mestwina, Chmielniki (nazwa pochodzi od uprawianego kiedyś w tym miejscu chmielu). W okresie międzywojennym obecna ul. Wojska Polskiego znana była pod nazwą Dworcowa.

Reklama
Reklama
Szkoła Powszechna im. Józefa Piłsudskiego, 1935 r.
Okolice Dużego Rynku, lata 30. XX w.

Na początku lat 90., po upadku PRL-u, po wyborach samorządowych i parlamentarnych, zmiany w funkcjonowaniu miast i gmin, były swego rodzaju uwieńczeniem transformacji ustrojowej w kraju.

Radni pierwszej kadencji zmienili nazwy części ulic w Świeciu. Plac 1 Maja przemianowano na Duży Rynek, plac Świerczewskiego na Mały Rynek, ulicę I Armii Wojska Polskiego na Wojska Polskiego, Armii Czerwonej na Hallera, Jana Krasickiego (działacz młodzieżowego ruchu komunistycznego) na Ignacego Krasickiego (poeta, prozaik, arcybiskup), 22 Lipca na Tuwima, a Marchlewskiego na Grzymisława.

Ulicę Waryńskiego, współtwórcy polskiego ruchu socjalistycznego, nazwano imieniem świętego Kościoła katolickiego – Wincentego. Z kolei ulicę Mariana Buczka, działacza komunistycznego, przemianowano na św. Wojciecha, misjonarza i męczennika, zamordowanego przez pogan.

Reklama
Reklama

Kilka lat temu sporo zamieszania było z ul. 10 Lutego. W ramach dekomunizacji nazw ulic, samorządy miały czas do 1 września 2017 r. na zmianę nazw kojarzących się z poprzednim ustrojem. Powołując się na ustawę o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego, wojewoda kujawsko-pomorski na początku 2018 r. wydał zarządzenie, w myśl którego ul. 10 Lutego została przemianowana na Sybiraków.

Zamek w Świeciu, lata 30.

Władze Świecia stały na stanowisku, że po upadku PRL-u data 10 lutego odnosi się do wydarzenia, jakim były zaślubiny Polski z morzem w 1920 r., a nie jedynie do wyparcia z miasta w 1945 r. niemieckich okupantów przez wojska sowieckie. W 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny przyznał rację gminie Świecie. Ulica Sybiraków znowu więc stała się ul. 10 Lutego.

Zobacz poniżej galerię starych zdjęć Świecia.

Reklama
Reklama

Jedna z powodzi, jakie nawiedzały "stare" Świecie w XIX w.

Panorama Świecia z 1874 r. w dawnej lokalizacji

Reklama
Reklama
Ulica Szeroka, obecnie 10 Lutego, na początku XX w.

Widok na obecną ul. Mickiewicza i hotel Magdaleny, czasy zaboru pruskiego

Pomnik cesarza Wilhelma I na Dużym Rynku

Reklama
Reklama
Wojsko pruskie i dzieci na rynku

Szkoła Rolnicza na terenie obecnego Zespołu Szkół Ponadpodstawowych

Widok ruin zamku oraz części miasta w latach 20. XX w.

Reklama
Reklama
Mały Rynek i poczta nieco ponad sto lat temu

Łódź pasażerska i barki na Wdzie

Reklama
Reklama
Okolice Dużego Rynku, lata 30.

Kościół farny, rok 1936

Synagoga przy ul. Klasztornej (po prawej), zniszczona przez Niemców

Ulica Klasztorna, czasy II wojny światowej

a.pudrzynski@extraswiecie.pl

Udostępnij

Komentarze (0)

Reklama
Reklama

TO MOŻE CIĘ ZAINTERESOWAĆ

Wiadomości

W ubiegłą sobotę doszło do tragicznego wypadku w zakładzie produkującym wyroby mleczarskie.

Wiadomości

Do dramatycznego zdarzenia doszło podczas dzisiejszych zawodów na stadionie Wdy Świecie.

Wiadomości

We wtorek po południu doszło do wypadku pod Świeciem. Poszkodowane jest 10-letnie dziecko.

Wiadomości

Czy w przyszłym roku mieszkańcy będą mogli w końcu korzystać z nowego budynku z barem, salą na 80 osób i tarasem w Decznie? Dziś...

Wiadomości

Wyobraźcie sobie - przejeżdżacie przez przejazd w Laskowicach sprawnie i bez stresu, że spóźnicie się do pracy lub do lekarza. Marzenie? Na razie tak,...

Wiadomości

W czwartkowe popołudnie nad naszym regionem przeszły gwałtowne opady deszczu i gradu.

Reklama
Reklama

Wiadomości

We wtorek późnym popołudniem doszło do wypadku na ul. Sportowej w Świeciu. Kierowca volkswagena potrącił rowerzystę i uciekł, zostawiając samochód.

Wiadomości

Ponad 150 osób postanowiło w niedzielne popołudnie zarejestrować się jako potencjalni dawcy szpiku kostnego fundacji DKMS.

Styl życia

Prawie 400 dorosłych i dzieci wzięło udział w niedzielę w pierwszej edycji biegu "Świecki szturm".

Wiadomości

Kościół katolicki świętuje dziś uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa, potocznie nazywaną Bożym Ciałem. W Świeciu największa procesja przeszła ulicami osiedla Marianki.

Wiadomości

Jechał traktorem całą szerokością jezdni i ledwie trzymał się w fotelu. Świadek powiadomił policję, podejrzewając, że mężczyzna jest pijany.

Wiadomości

We wtorek w Czaplach poszkodowany został 10-latek. Policja podaje okoliczności zdarzenia.

Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama

Popularne

Wiadomości

Do dramatycznego zdarzenia doszło podczas dzisiejszych zawodów na stadionie Wdy Świecie.

Wiadomości

We wtorek po południu doszło do wypadku pod Świeciem. Poszkodowane jest 10-letnie dziecko.

Wiadomości

Wyobraźcie sobie - przejeżdżacie przez przejazd w Laskowicach sprawnie i bez stresu, że spóźnicie się do pracy lub do lekarza. Marzenie? Na razie tak,...

Wiadomości

W czwartkowe popołudnie nad naszym regionem przeszły gwałtowne opady deszczu i gradu.

Wiadomości

We wtorek późnym popołudniem doszło do wypadku na ul. Sportowej w Świeciu. Kierowca volkswagena potrącił rowerzystę i uciekł, zostawiając samochód.

Reklama
Reklama
Reklama
Reklama

Wideo