Connect with us

Czego szukasz?

Reklama
Reklama

Historia

Jeszcze żyjemy. Krajobraz przed apokalipsą

Jakie były ostatnie tygodnie przed wybuchem II wojny światowej? Jakimi sprawami żyli mieszkańcy powiatu świeckiego? Co słuchali, oglądali, czytali? Gdzie pracowali? Ile zarabiali? Jakie było ich życie równo 80 lat temu, kiedy za chwilę świat miał wywrócić się do góry nogami, a wielu z nich wkrótce miało zginąć?

Udostępnij
067a

- Będzie wojna czy nie będzie? – w lipcu 1939 r. zadawała sobie to pytanie większość Polaków. Nie prowadzono wtedy badań opinii publicznej, więc nie ma sondaży na temat preferencji rodaków. Póki co, możliwość wojny z Niemcami odsuwano w myślach, a wielu, zaprzątniętych codziennymi sprawami, nie miało czasu się nad tym zastanawiać. Życie wtedy nie rozpieszczało i dla większości ważniejsze było to, żeby mieć co włożyć do garnka, niż wrzaskliwe pogróżki Hitlera.

W lipcu 1939 r. powiat świecki terytorialnie i pod względem liczby mieszkańców był zbliżony do obecnego. W latach 1920-1931 jego obszar wynosił 1670 km kw., a od 1931 do 1939 r. – 1600 km kw. (teraz ma 1474 km).

Zakład meblarski w Nowem. W 1939 r. istniało tu ok. 100 firm branży drzewnej/ Fot. Dziennik Bydgoski

Reklama
Reklama

Nieznaczne zmniejszenie powierzchni było związane z likwidacją sąsiedniego powiatu gniewskiego, w wyniku czego przyłączono do powiatu świeckiego 11 gmin wiejskich (na północ od Nowego, żadna z nich nie należy obecnie do naszego powiatu). Jednocześnie wydzielono 11 gmin w północno-zachodniej jego części i wcielono do powiatu tucholskiego (m.in. Błądzim, Mukrz i Cisiny w obecnej gminie Lniano).

Powiat świecki miał 88 tys. mieszkańców. Polacy stanowili 80 proc. populacji, Niemcy 19 proc., Żydzi ok. 1 proc. (obecnie powiat liczy 99,5 tys. mieszkańców).  W Świeciu mieszkało ponad 8,5 tys. osób (trzy razy mniej niż teraz), a w Nowem ponad 5,1 tys. (tylko o 700 mniej niż obecnie).

Członkowie stowarzyszenia charytatywnego niosą podarunki dla ubogich świecian / Fot. NAC

Reklama
Reklama

Powiat należał do średnio rozwiniętych gospodarczo w ówczesnym województwie pomorskim. Owszem, były elektrownie z Żurze i Gródku, cukrownia i młyny w Świeciu, fabryki mebli w Nowem, ale większość ludności klepała biedę na kilkuhektarowych gospodarstwach.

Zakłady produkcyjne na wsi (głównie młyny, tartaki, mleczarnie i gorzelnie) były niewielkie, zatrudniały najczęściej od kilku do kilkunastu pracowników. Zwykle płaciły kiepsko (podobnie jak większość firm w mieście). Właściciele mogli sobie na to pozwolić, skoro było 3 tys. bezrobotnych, a jeśli doliczyć do tego rzesze biedoty wiejskiej, to jeszcze więcej.

Z drugiej strony, byli wielcy przedsiębiorcy i posiadacze ziemscy, jak Franz von Gordon, właściciel wspaniałego, nieistniejącego już pałacu w Laskowicach oraz majątku ziemskiego, na który składały się setki hektarów ziemi, gorzelnia, młyn, cegielnia i tartak.

Reklama
Reklama

Rezydencja Gordonów w Laskowicach, zniszczona w 1945 r. / Fot. internet

Byli też zarabiający od kilkuset do ponad tysiąca złotych miesięcznie prezesi i dyrektorzy dużych przedsiębiorstw: młyna i tartaku w Przechowie (z kapitałem 1,8 mln zł), elektrowni w Gródku (6 mln zł kapitału) czy świeckiej cukrowni (1,2 mln zł).

Dla porównania, niewykwalifikowany robotnik dniówkowy dostawał 1-2 zł dziennie, robotnik wykwalifikowany ok. 100 zł miesięcznie, niższy stopniem policjant 150-200 zł, a nauczyciel 200-300 zł.

O tym, jak żyło się ówczesnym Kowalskim, podamy na konkretnych przykładach w kolejnej części cyklu „Jeszcze żyjemy”, obejmującego okres od lipca do września 1939 r.

a.pudrzynski@extraswiecie.pl

Udostępnij
4 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany
Inline Feedbacks
View all comments

Bardzo ciekawe wprowadzenie

Bardzo ciekawe wprowadzenie do tematu, nie mogę się doczekać kolejnych części. Myślę, że dawno świecianie nie mogli czytać takiej serii tak dobrych artykułów historycznych. Ten tekst tylko wpisuje się w ten trend i zapowiada, że będzie on kontynuowany. I chwała. Cieszę się, że mogłem skomentować pierwszy bo raz ruszy ze swoim ujadaniem wataha ekspertów od wszystkiego, począwszy od Najsztuba a skończywszy na meblach z Ikei.

Chciałem się przyłączyć do

Chciałem się przyłączyć do słów uznania dla twórców tego portalu. Nigdzie indziej nie można przeczytać takich ciekawych tekstów historycznych. Zresztą pozostałe też są dobre, ale takiej historii nie ma nikt inny. O wielu sprawach czytam po raz pierwszy. 

Podpisuję się pod pochwałami

Podpisuję się pod pochwałami panów wyżej, bardzo ciekawy cykl artykułów, czytam i nie mogę się oderwać. Brawo 

Reklama

Piękne historie. Moja rodzina

Piękne historie. Moja rodzina też pochodziła z przedwojennego Drzycimia i Świecia. Do 1939r mój dziadek Leon Donarski był dyrektorem banku, dzisiaj mieści się w tym budynku Bank Millennium.To była bardzo duża rodzina Domachowskich i Donarskich. Moja śp już mama- Halina Eleonora Felicyta z d. Donarska od czasów studiów pozostała w Poznaniu, gdzie ja się urodziłam i wychowałam. Jeszcze do niedawna chętnie odwiedzałam Świecie, bo żyła tam przy ul. Wodnej moja ukochana ostatnia ciocia Janina Śpiewakowska z d. Stobińska.

Reklama
Reklama

TO MOŻE CIĘ ZAINTERESOWAĆ

Wiadomości

Samochód osobowy i bus przewożący dzieci zderzyły się na skrzyżowaniu w Plewnie na trasie Świecie-Tuchola. Wezwano śmigłowiec Lotniczego Pogotowia Ratunkowego.

Wiadomości

Sprawdziliśmy, które gminy powiatu świeckiego były najmniej i najbardziej zadłużone w 2023 r. Wyjątkiem jest gmina Osie, która… nie ma w ogóle długów. To...

Wiadomości

Policja i kilka zastępów straży pożarnej prowadziło w poniedziałek w nocy poszukiwania zaginionej kobiety. Niestety, trwająca kilka godzin akcja nie przyniosła rezultatu.

Wiadomości

Od poniedziałku policjanci i strażacy prowadzą poszukiwania zaginionej 42-latki z gminy Jeżewo.

Wiadomości

Od wczoraj trwają poszukiwania Agnieszki Paszkiewicz, która zaginęła na terenie gminy Jeżewo.

Wiadomości

Potrafią szybko obezwładnić i dobrze strzelają. Dwaj funkcjonariusze z Komendy Powiatowej Policji w Świeciu zajęli drugie miejsce w województwie kujawsko-pomorskim.

Reklama
Reklama

Wiadomości

Zgodnie z zapowiedzią Wojewódzkiego Zarządu Dróg dziś znikły zapory na drodze dojazdowej do wiaduktu w Terespolu Pomorskim. W tym momencie z ulgą odetchnęli zarówno...

Wiadomości

Prawdopodobnie w lipcu zostanie ogłoszony kolejny przetarg na dokończenie budowy przedszkola i żłobka w Warlubiu. Do tego czasu gmina musi postarać się o pieniądze.

Wiadomości

W sobotę Ochotnicza Straż Pożarna w Wielkim Komorsku w gminie Warlubie świętowała 115. rocznicę powstania. Urodzinową fetę połączono z gminnymi obchodami Dnia Strażaka.

Wiadomości

W nocy na teren posesji w Brzeźnie koło Pruszcza wjechał z hukiem kierowca volkswagena.

Wiadomości

Osoby kierujące hulajnogami elektrycznymi zderzyły się podczas wymijania. Kobieta została przewieziona do szpitala, a mężczyzna, jak się okazało, był nietrzeźwy.

Wiadomości

Dziś w Bratwinie (gmina Dragacz) odbyła się kolejna impreza z cyklu Wrak Race Tor Bratwin. Wydarzenie przyciągnęło fanów tego typu wyścigów z kilku województw.

Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama

Popularne

Wiadomości

Policja i kilka zastępów straży pożarnej prowadziło w poniedziałek w nocy poszukiwania zaginionej kobiety. Niestety, trwająca kilka godzin akcja nie przyniosła rezultatu.

Wiadomości

Od poniedziałku policjanci i strażacy prowadzą poszukiwania zaginionej 42-latki z gminy Jeżewo.

Wiadomości

Od wczoraj trwają poszukiwania Agnieszki Paszkiewicz, która zaginęła na terenie gminy Jeżewo.

Wiadomości

Prawdopodobnie w lipcu zostanie ogłoszony kolejny przetarg na dokończenie budowy przedszkola i żłobka w Warlubiu. Do tego czasu gmina musi postarać się o pieniądze.

Wiadomości

W sobotę Ochotnicza Straż Pożarna w Wielkim Komorsku w gminie Warlubie świętowała 115. rocznicę powstania. Urodzinową fetę połączono z gminnymi obchodami Dnia Strażaka.

Reklama
Reklama
Reklama
Reklama

Wideo