Connect with us

Czego szukasz?

Reklama
Reklama

Historia

Jeszcze żyjemy. Krajobraz przed apokalipsą

Jakie były ostatnie tygodnie przed wybuchem II wojny światowej? Jakimi sprawami żyli mieszkańcy powiatu świeckiego? Co słuchali, oglądali, czytali? Gdzie pracowali? Ile zarabiali? Jakie było ich życie równo 80 lat temu, kiedy za chwilę świat miał wywrócić się do góry nogami, a wielu z nich wkrótce miało zginąć?

Udostępnij
067a

- Będzie wojna czy nie będzie? – w lipcu 1939 r. zadawała sobie to pytanie większość Polaków. Nie prowadzono wtedy badań opinii publicznej, więc nie ma sondaży na temat preferencji rodaków. Póki co, możliwość wojny z Niemcami odsuwano w myślach, a wielu, zaprzątniętych codziennymi sprawami, nie miało czasu się nad tym zastanawiać. Życie wtedy nie rozpieszczało i dla większości ważniejsze było to, żeby mieć co włożyć do garnka, niż wrzaskliwe pogróżki Hitlera.

W lipcu 1939 r. powiat świecki terytorialnie i pod względem liczby mieszkańców był zbliżony do obecnego. W latach 1920-1931 jego obszar wynosił 1670 km kw., a od 1931 do 1939 r. – 1600 km kw. (teraz ma 1474 km).

Zakład meblarski w Nowem. W 1939 r. istniało tu ok. 100 firm branży drzewnej/ Fot. Dziennik Bydgoski

Reklama
Reklama

Nieznaczne zmniejszenie powierzchni było związane z likwidacją sąsiedniego powiatu gniewskiego, w wyniku czego przyłączono do powiatu świeckiego 11 gmin wiejskich (na północ od Nowego, żadna z nich nie należy obecnie do naszego powiatu). Jednocześnie wydzielono 11 gmin w północno-zachodniej jego części i wcielono do powiatu tucholskiego (m.in. Błądzim, Mukrz i Cisiny w obecnej gminie Lniano).

Powiat świecki miał 88 tys. mieszkańców. Polacy stanowili 80 proc. populacji, Niemcy 19 proc., Żydzi ok. 1 proc. (obecnie powiat liczy 99,5 tys. mieszkańców).  W Świeciu mieszkało ponad 8,5 tys. osób (trzy razy mniej niż teraz), a w Nowem ponad 5,1 tys. (tylko o 700 mniej niż obecnie).

Członkowie stowarzyszenia charytatywnego niosą podarunki dla ubogich świecian / Fot. NAC

Reklama
Reklama

Powiat należał do średnio rozwiniętych gospodarczo w ówczesnym województwie pomorskim. Owszem, były elektrownie z Żurze i Gródku, cukrownia i młyny w Świeciu, fabryki mebli w Nowem, ale większość ludności klepała biedę na kilkuhektarowych gospodarstwach.

Zakłady produkcyjne na wsi (głównie młyny, tartaki, mleczarnie i gorzelnie) były niewielkie, zatrudniały najczęściej od kilku do kilkunastu pracowników. Zwykle płaciły kiepsko (podobnie jak większość firm w mieście). Właściciele mogli sobie na to pozwolić, skoro było 3 tys. bezrobotnych, a jeśli doliczyć do tego rzesze biedoty wiejskiej, to jeszcze więcej.

Z drugiej strony, byli wielcy przedsiębiorcy i posiadacze ziemscy, jak Franz von Gordon, właściciel wspaniałego, nieistniejącego już pałacu w Laskowicach oraz majątku ziemskiego, na który składały się setki hektarów ziemi, gorzelnia, młyn, cegielnia i tartak.

Reklama
Reklama

Rezydencja Gordonów w Laskowicach, zniszczona w 1945 r. / Fot. internet

Byli też zarabiający od kilkuset do ponad tysiąca złotych miesięcznie prezesi i dyrektorzy dużych przedsiębiorstw: młyna i tartaku w Przechowie (z kapitałem 1,8 mln zł), elektrowni w Gródku (6 mln zł kapitału) czy świeckiej cukrowni (1,2 mln zł).

Dla porównania, niewykwalifikowany robotnik dniówkowy dostawał 1-2 zł dziennie, robotnik wykwalifikowany ok. 100 zł miesięcznie, niższy stopniem policjant 150-200 zł, a nauczyciel 200-300 zł.

O tym, jak żyło się ówczesnym Kowalskim, podamy na konkretnych przykładach w kolejnej części cyklu „Jeszcze żyjemy”, obejmującego okres od lipca do września 1939 r.

a.pudrzynski@extraswiecie.pl

Udostępnij
4 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany
Inline Feedbacks
View all comments

Bardzo ciekawe wprowadzenie

Bardzo ciekawe wprowadzenie do tematu, nie mogę się doczekać kolejnych części. Myślę, że dawno świecianie nie mogli czytać takiej serii tak dobrych artykułów historycznych. Ten tekst tylko wpisuje się w ten trend i zapowiada, że będzie on kontynuowany. I chwała. Cieszę się, że mogłem skomentować pierwszy bo raz ruszy ze swoim ujadaniem wataha ekspertów od wszystkiego, począwszy od Najsztuba a skończywszy na meblach z Ikei.

Chciałem się przyłączyć do

Chciałem się przyłączyć do słów uznania dla twórców tego portalu. Nigdzie indziej nie można przeczytać takich ciekawych tekstów historycznych. Zresztą pozostałe też są dobre, ale takiej historii nie ma nikt inny. O wielu sprawach czytam po raz pierwszy. 

Podpisuję się pod pochwałami

Podpisuję się pod pochwałami panów wyżej, bardzo ciekawy cykl artykułów, czytam i nie mogę się oderwać. Brawo 

Reklama

Piękne historie. Moja rodzina

Piękne historie. Moja rodzina też pochodziła z przedwojennego Drzycimia i Świecia. Do 1939r mój dziadek Leon Donarski był dyrektorem banku, dzisiaj mieści się w tym budynku Bank Millennium.To była bardzo duża rodzina Domachowskich i Donarskich. Moja śp już mama- Halina Eleonora Felicyta z d. Donarska od czasów studiów pozostała w Poznaniu, gdzie ja się urodziłam i wychowałam. Jeszcze do niedawna chętnie odwiedzałam Świecie, bo żyła tam przy ul. Wodnej moja ukochana ostatnia ciocia Janina Śpiewakowska z d. Stobińska.

Reklama
Reklama

TO MOŻE CIĘ ZAINTERESOWAĆ

Wiadomości

Potwierdzają się wcześniejsze informacje portalu Extra Świecie o planowanej sprzedaży zakładu Schumacher Packaging w Polednie koło Bukowca. Wiadomo już, kto chce go kupić.

Wiadomości

Uroczysta zbiórka związana z powiatowymi obchodami Święta Policji odbyła się w sali kinowej Centrum Kultury w Świeciu. Uroczystość była okazją do wręczenia policjantom awansów...

Wiadomości

Jak wypadły matury w powiecie świeckim? Z egzaminem najlepiej poradzili sobie abiturienci I LO w Świeciu. Jak co roku, najwięcej maturzystów poległo na matematyce....

Wiadomości

Skrajną nieodpowiedzialnością i brakiem wyobraźni wykazał się 44-latek, który pomimo opuszczonych zapór oraz czerwonego sygnału nadawanego przez sygnalizator, wszedł na przejazd kolejowy i przeszedł...

Biznes

W ubiegłym roku 74 osoby z powiatu świeckiego miały dochody powyżej 1 mln zł. W każdej gminie był przynajmniej jeden milioner. W czołówce, jak...

Wiadomości

W mieszkaniu świecianina policjanci znaleźli ponad 200 gramów MDMA i marihuany. Teraz 21-latkowi grozi do 10 lat pozbawienia wolności.

Reklama
Reklama

Wiadomości

Strażacy i policjanci ewakuowali w środę harcerzy z trzech obozów. W sumie 273 osoby spędziły noc w bezpieczniejszym miejscu.

Styl życia

W miniony piątek Duży Rynek w Świeciu znowu będzie rozbrzmiewał muzyką. Na scenie pojawiły się zespoły z Turcji, Meksyku, Ukrainy i Polski. Gwiazdą wieczoru...

Wiadomości

W przedostatni weekend sierpnia kolejna edycja Blues na Świecie Festival Kujawy/Pomorze. Ale wakacje pożegnamy nie tylko w rytmach bluesa, bo wystąpią też popularni rockowi...

Wiadomości

W minioną środę po południu doszło do wypadku na drodze między Osiem a Tleniem.

Wiadomości

To była prawdziwa gratka dla fanów motoryzacji. Podczas niedzielnego pikniku w Świeciu można było podziwiać 85 aut z różnych epok. Zgodnie z założeniem imprezy,...

Wiadomości

Festiwal Mocnych Brzmień im. Ryśka Bieńka w Świeciu to impreza, która na trwałe wpisała się w kalendarz lokalnych wydarzeń kulturalnych. To właśnie festiwalowi i...

Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama

Popularne

Wiadomości

Potwierdzają się wcześniejsze informacje portalu Extra Świecie o planowanej sprzedaży zakładu Schumacher Packaging w Polednie koło Bukowca. Wiadomo już, kto chce go kupić.

Wiadomości

W mieszkaniu świecianina policjanci znaleźli ponad 200 gramów MDMA i marihuany. Teraz 21-latkowi grozi do 10 lat pozbawienia wolności.

Wiadomości

W przedostatni weekend sierpnia kolejna edycja Blues na Świecie Festival Kujawy/Pomorze. Ale wakacje pożegnamy nie tylko w rytmach bluesa, bo wystąpią też popularni rockowi...

Wiadomości

Mieszkańcy Świecia otrzymali pierwszeństwo w zakupie dietetycznej mieszanki chlebowej Panarium.

Wiadomości

Do szpitala trafiło dwuletnie dziecko po tym, jak rodzice zauważyli, że otworzyło pudełko ze żrącą substancją.

Reklama
Reklama
Reklama

Wideo